Roger Dubuis: Người nghệ sỹ của thế giới đồng hồ

Roger Dubuis là người thợ đồng hồ không chỉ trung thành với các giá trị truyền thống mà còn luôn tìm kiếm và thực hiện các thiết kế tiên phong. Sau 14 năm phát triển các bộ máy phức tạp tại Patek Philippe, vào năm 1995, ông cùng người cộng sự, Carlos Dias, thành lập thương hiệu Roger Dubuis SA với tham vọng tạo ra những chiếc đồng hồ sáng tạo nhất, chưa từng có trước đây.

Đầu những năm 2000, Roger Dubuis là một trong những thương hiệu đồng hồ nổi tiếng nhất thế giới. Vào giai đoạn đỉnh điểm của cuộc suy thoái kinh tế năm 2008, Roger Dubuis có hơn 450 nhân viên trong nhà máy sản xuất ở Geneva, có khả năng sản xuất 25.000 chiếc đồng hồ một năm và đạt doanh thu trên 100 triệu SFr – tăng gấp đôi so với những năm trước đó.

Ông Dubuis bắt đầu sự nghiệp của mình trong giai đoạn vàng son của ngành công nghiệp chế tác đồng hồ Thụy Sỹ. Khởi đầu sự nghiệp tại Longines vào cuối những năm 1950, trong 09 năm, Dubuis gần như dành toàn bộ thời gian của mình ở Saint-Imier (mảnh đất sản sinh ra những người thợ đồng hồ xuất sắc: Longines, Marvin) và phụ trách công việc tạo ra những chiếc đồng hồ chronograph và bộ phận hậu mãi của thương hiệu. Sau đó, ông chuyển đến Geneva và làm việc tại Patek Philippe. Đây là giai đoạn quan trọng, giúp định hình triết lý chế tác của Dubuis.

Sau 14 năm làm việc tại Patek Philippe, Dubuis quyết định ra đi để thành lập một xưởng sản xuất nhỏ vào năm 1980, nơi ông sửa chữa những chiếc đồng hồ đeo tay và đồng hồ để bàn cho các nhà sưu tập, các nhà đấu giá và các nhãn hiệu. Theo lời kể của Dubuis, vào cuối những năm 1980, ông bắt đầu hứng thú với các cơ chế của đồng hồ. Sau đó, Dubuis, một người thợ tài năng nhưng khiêm tốn, đã gặp gỡ Carlos Dias, người sau này trở thành Giám đốc điều hành của thương hiệu Roger Dubuis. Cùng nhau, họ thành lập Société Genevoise des Montres (SOGEM) vào năm 1995, tạo tiền đề cho sự ra đời của thương hiệu sau này. Tại thời điểm đó, Dubuis đã 57 tuổi.

Carlos Dias

Những chiếc đồng hồ của Roger Dubuis, với sự khéo léo, tinh tế và hấp dẫn, đã nhận được sự hoan nghênh và đánh giá rất cao từ các nhà sưu tập và các chuyên gia. Trả lời phỏng vấn vào năm 2012, Dubuis giải thích rằng mục tiêu ban đầu của ông và các cộng sự là tạo ra những chiếc đồng hồ phức tạp và có độ hoàn thiện cao, với nguồn cảm hứng lớn từ những chiếc đồng hồ của Patek Philippe. Một trong những mẫu đồng hồ đỉnh cao mà Roger Dubuis từng giới thiệu là chiếc chronograph với lịch vạn niên, được hỗ trợ bởi bộ máy Lemania Cal.2310, tương tự như phiên bản của Patek Philippe, ngoại trừ lịch vạn niên của Roger Dubuis là Bi-Retrograde.

Sympathie và Hommage là 02 mẫu đồng hồ đầu tiên Roger Dubuis giới thiệu. Cả 02 phiên bản có hình dạng giống như một hộp phấn, với các góc vót nhọn. Sympathie rất khác biệt, là phiên bản mang đậm tính sáng tạo rất cao của thương hiệu, là sự kết hợp giữa độ khéo léo trong kỹ thuật xử lý và sự táo bạo trong thiết kế, và sau này đã trở thành hình dạng đặc trưng cho những chiếc đồng hồ của thương hiệu. Trong khi đó, Hommage, đúng như tên gọi, là thiết kế nhằm tôn vinh các nhà chế tác truyền thống, tượng trưng cho truyền thống chế tác đồng hồ Thụy Sỹ. Trên thực tế, vỏ case của Hommage là phiên bản nâng cấp hiện đại của chiếc đồng hồ kháng nước Patek Philippe Ref.1463 chronograph những năm 1950. Cả Sympathie và Hommage là minh chứng cho việc truyền thống và chất hiện đại tiên phong vẫn có thể cùng tồn tại hòa hợp.

Tất cả các mẫu đồng hồ của Dubuis đều đáp ứng được các tiêu chuẩn khắt khe nhất của Geneva Seal. Và nếu bạn chưa biết gì về Geneva Seal thì đó là tiêu chuẩn đồng hồ xuất xứ Thụy Sỹ, là thước đo tối thượng cho nghệ thuật chế tác đồng hồ Thụy Sỹ truyền thống. Mỗi chiếc đồng hồ của thương hiệu đều được đóng dấu Poinçon de Genève, Dấu đảm bảo Genève, biểu tượng dùng để đánh dấu trên những chiếc đồng hồ được sản xuất ở Geneva, khi nó đáp ứng được các tiêu chuẩn tối thiểu về chất lượng.

Mỗi chiếc đồng hồ Roger Dubuis là sự kết hợp tuyệt vời của những ý tưởng tiên phong, được hoàn thiện trong những tiêu chuẩn truyền thống (được hình thành kể từ khi Roger Dubuis vẫn còn là gương mặt mới ở Logines) và là niềm khao khát của bất cứ nhà sưu tập nào. Sự nhạy cảm về đồng hồ trường phái cổ điển của ông Dubuis đã kết hợp ăn ý với Carlos Dias. Mức doanh thu kỷ lục vào năm 2004 là minh chứng cho sự kết hợp ăn ý này. Giá trị tài sản ròng ước tính từ 100 đến 200 triệu SFr đã giúp Carlos Dias lọt vào danh sách những người giàu nhất trong ngành công nghiệp đồng hồ Thụy Sỹ do Tạp chí kinh doanh Bilanz thực hiện. Tuy nhiên vào thời điểm đó, ông Dubuis đã nghỉ hưu và không nằm trong danh sách.

Giống như bao câu chuyện khác giữa những người thợ tài năng nhưng khiêm tốn (Roger Dubuis) và những nhà kinh doanh sành sỏi (Carlos Dias), phần lớn cổ phần trong công ty đều thuộc sở hữu của Carlos Dias. Trên thực tế, Dubuis chỉ nắm giữ 10% cổ phần công ty. Cùng với việc Dubuis tuyên bố nghỉ hưu vào năm 2003, Carlos Dias, với tầm nhìn của mình, đã thâu tóm công ty và thực hiện cuộc tái đầu tư nhằm biến Roger Dubuis trở thành một trong những thương hiệu uy tín nhất trên thế giới. Thương hiệu thậm chí đã bắt đầu sản xuất các món đồ trang sức riêng với cảm hứng từ những chiếc đồng hồ của mình.

Quá trình mở rộng được đánh dấu bằng việc xưởng sản xuất (thành lập năm 2001) ở Meyrin đã được nâng cấp vào năm 2004, tạo thành một nhà máy với diện tích gần 14.000 m2. Carlos Dias lấy làm tự hào vì có thể sản xuất gần 30 bộ máy calibre chế tạo độc lập khác nhau, gồm cả tourbillon đôi kỳ lạ, và bộ máy chronograph hình thùng ấn tượng trong 08 ngày. Tuy nhiên, hầu hết các bộ máy calibre không hoạt động chính xác, hậu quả của việc mở rộng quá nhanh. Sau khi đã đầu tư SFr150m vào sản xuất và với việc mất uy tín trên thị trường, công ty bị vỡ nợ. Cuối cùng, một nửa nhân viên bị sa thải vì chủ ngân hàng chính Credit Suisse của thương hiệu đang tìm cách lấy lại tiền. Điều đó đã chỉ ra tầm quan trọng của Dubuis đối với thương hiệu. Carlos Dias sau đó đã bán 60% cổ phần công ty cho Richemont và 40% còn lại cho Akram Aljord, người từng là nhà phân phối của Cartier tại Dubai.

Những nỗ lực của Richemont đã giúp thương hiệu được tái hồi phục. Tuy nhiên, theo nhiều người, lý do chính để Richemont mua lại Roger Dubuis vào thời điểm đó là do năng lực sản xuất thay vì danh tiếng của thương hiệu.

Tôi có cơ hội gặp ông Dubuis vài lần trong khoảng thời gian từ năm 2008 tới năm 2015, chủ yếu ở Geneva và một lần ở Singapore. Ông rất ít khi sử dụng tiếng Anh, vì vậy quá trình giao tiếp luôn đi kèm với rất nhiều nụ cười và cử chỉ thân thiện. Với vốn tiếng Pháp hạn chế của mình, tôi không thể nói quá nhiều, ngoại trừ các vấn đề liên quan đến thời tiết và ẩm thực. Dubuis vẫn vậy, vẫn khiêm tốn, luôn có cách nói chuyện dí dỏm, giúp bạn dễ chịu. Ông ấy không bao giờ kiêu ngạo.

Roger Dubuis

Trong chuyến viếng thăm nhà máy sản xuất Roger Dubuis, tôi cùng một nhóm các nhà báo đã được mời thăm quan một xưởng hoàn thiện bộ máy. Mỗi người được cầm một bộ máy tourbillon để đánh bóng và vát cạnh. Tôi hoàn thiện bộ máy của mình và tự hào đưa sản phẩm hoàn thiện (theo suy nghĩ của tôi) cho ông. Dubuis tháo kính, quay sang nhìn tôi, nở một nụ cười và… lắc đầu lịch sự. Ông kiên nhẫn giải thích cho tôi những điểm chưa hoàn hảo. Đó là lúc tôi nhận ra rằng mình sẽ không bao giờ trở thành một thợ đồng hồ. Nhưng quan trọng hơn, Dubuis và tôi đã cùng chia sẻ một khoảng thời gian tuyệt vời giữa một bậc thày đồng hồ và một người yêu đồng hồ.

Roger Dubuis qua đời vào ngày 14/10/2017, đánh dấu sự ra đi của người nghệ sỹ cuối cùng trong kỷ nguyên vàng son của ngành chế tác đồng hồ Thụy Sỹ. Roger Dubuis, với sự khiêm tốn của mình, có thể không phải người nổi tiếng nhất trong ngành công nghiệp này, nhưng ông chắc chắn là một trong những bậc thầy vĩ đại và những sáng tạo của ông sẽ không bao giờ bị lãng quên